डिजिटल अर्काईव्ह (2013-2020)

विवेकाचा आवाज क्षीण होत असताना

राज्य व केंद्र सरकारांनी आणि सर्वच प्रमुख पक्षांच्या नेत्यांनी दाखवलेली अनास्थाही चीड आणणारीच आहे. परंतु त्या सर्वांवर पुन्हा काही भाष्य करण्यात अर्थ नाही.  उलट डॉ. दाभोलकरांना अभिप्रेत असलेले विचार व प्रत्यक्ष कृती शक्य तितक्या ताकदीनिशी पुढे घेऊन जाणे, त्यात अडचणी येत असतील तर त्यासाठी ऊर्जासंचय करत राहणे हीच त्यांना ‘श्रद्धांजली’ ठरेल.

20 ऑगस्ट 2013 रोजी डॉ. नरेंद्र दाभोलकर यांची हत्या झाली, त्या घटनेला आता सहा वर्षे झाली आहेत. महाराष्ट्राच्या आणि देशाच्याही दृष्टीने ती भयसूचक घंटा होती, त्यानंतर काय काय घडत गेले याची पुनरावृत्ती इथे करण्याची गरज नाही. त्यांच्या हत्त्येच्या तपासकार्यात राज्य पोलीस दलाने व सीबीआयनेही ज्या प्रकारची दिरंगाई व बेपर्वाई दाखवली ती अक्षम्य याच प्रकारातली आहे.

राज्य व केंद्र सरकारांनी आणि सर्वच प्रमुख पक्षांच्या नेत्यांनी दाखवलेली अनास्थाही चीड आणणारीच आहे. परंतु त्या सर्वांवर पुन्हा काही भाष्य करण्यात अर्थ नाही.  उलट डॉ. दाभोलकरांना अभिप्रेत असलेले विचार व प्रत्यक्ष कृती शक्य तितक्या ताकदीनिशी पुढे घेऊन जाणे, त्यात अडचणी येत असतील तर त्यासाठी ऊर्जासंचय करत राहणे हीच त्यांना ‘श्रद्धांजली’ ठरेल.

डॉ. दाभोलकरांची महाराष्ट्राला व देशालाही प्रामुख्याने ओळख आहे ती, महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीचे प्रणेते म्हणून. त्या समितीच्या स्थापनेला कालच्या 9 ऑगस्ट रोजी तीस वर्षे पूर्ण झाली, त्या निमित्ताने मुंबई येथे तीन दिवशीय संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. त्यावेळी डॉ.दाभोलकरांच्या विचारांचा व कार्याचा वारसा, त्यांची सार्वकालिकता व व्यापकता आणि राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरांवरील स्वीकारार्हता यांची चर्चा झाली. त्यावर ओझरती नजर टाकली तरी हेच लक्षात येईल की, काम करायला इतका वाव आहे की, ‘स्काय इज द लिमिट!’ शिवाय, ‘मी ज्या कार्यक्षेत्रात आहे तिथे कामाचा विचार दशकांच्या नव्हे तर शतकांच्या कालावधीत करावयास हवा’ हे त्यांचे ‘एक न संपणारा प्रवास’ या लेखातील विधान कायम मार्गदर्शक ठरणार आहे, निराशेपासून बचाव करू शकणार आहे, सतत कार्यरत राहण्यासाठी प्रेरणा देत राहणार आहे.

डॉक्टरांचे लेखन (दहा-बारा पुस्तके) हे मराठीतील वैचारिक साहित्यातील स्वतंत्र दालन म्हणावे इतके महत्त्वपूर्ण आहे, ते सर्व पुस्तकरूपाने उपलब्ध आहे, त्यांच्या लक्षावधी प्रती वितरित झालेल्या आहेत. ते सर्व लेखन हिंदीमध्ये व इंग्रजीमध्ये क्रमाक्रमाने उपलब्ध होत आहे. पुढील काही वर्षांत भारतातील अन्य भाषांमध्येही उपलब्ध होऊ शकणार आहे. एवढेच नव्हे तर, त्या लेखनाची प्रस्तुतता व तंत्रज्ञानाचा वेग पाहता, ते जगभरातील अन्य भाषांमध्येही पुढील दशभरात येऊ शकणार आहे. विशेषतः आफ्रिका खंडातील 56 देशांमध्ये (स्थानिक भाषांमधून आले तर) त्याची उपयुक्तता खूप जास्त राहणार आहे. प्रश्न आहे तो केवळ ‘तरफ’ वापरण्याचा. अशा पार्श्वभूमीवर त्यांची ऑडिओ / व्हिडिओ स्वरूपातील भाषणे व मुलाखती तरुणाईपर्यंत मोठ्या प्रमाणात व सर्वदूर पोचवण्यासाठी प्रयत्नशील रहायला हवे. या नव्या पिढीला समोर ठेवूनच, गिरीश लाड यांच्या ‘मॅग्नम ओपस’ कंपनीने घडवून आणलेली डॉक्टरांची दहा भाषणे आता साधना प्रकाशनाकडून पुस्तकरूपाने आणली आहेत. त्यातून भाषेचे ओज, विचारांतील स्पष्टता आणि समाजबदलाची ऊर्मी व आवाहन यांचे दर्शन घडते. त्यातील ‘विवेकवाद’ या शीर्षकाचे संपूर्ण भाषण या अंकात प्रसिद्ध करीत आहोत. विवेकाचा आवाज क्षीण होत असताना, ऊर्जा मिळावी म्हणून हे भाषण वाचायला हवे.

Tags: विनोद शिरसाठ नरेंद्र दाभोलकर संपादकीय Vinod Shirsath Narendra Dabholkar Editorial weeklysadhana Sadhanasaptahik Sadhana विकलीसाधना साधना साधनासाप्ताहिक


प्रतिक्रिया द्या


अर्काईव्ह

सर्व पहा

लोकप्रिय लेख

सर्व पहा

जाहिरात

साधना प्रकाशनाची पुस्तके

कर्तव्य

सर्व पहा